Gespecialiseerd in het begeleiden van kinderen, docenten en ouders.

Help, bijna jarig!

Gepubliceerd op 10 januari 2018 door Iris Pitstra

Ieder jaar, op dezelfde datum, weer die stressvolle dag waar andere kinderen zo reikhalzend naar uitkijken: de verjaardag. Voor het ene kind een dag vol plezier en gezelligheid, voor het andere kind een stressvolle dag waar hij of zij al een hele tijd tegenop ziet. Voor veel kinderen met autisme is de verjaardag helemaal geen leuke dag.

Denk je eens in; hoe ziet bij jou een dag waarop je je verjaardag viert eruit? Doorgaans is dit met vrienden, familie, cadeautjes, taart en lekkere hapjes en drankjes. Visite komt, al dan niet binnen een vastgestelde tijdsperiode, binnenwaaien, waar anderen juist net vertrekken. Sommige mensen blijven kort, sommige blijven de hele dag. Je ziet erop toe dat iedereen het naar zijn zin heeft, er genoeg eten op tafel staat en alle glazen gevuld zijn. Je beantwoordt zo nu en dan nog een verjaardagstelefoontje en ontvangt mensen waarvan je niet eens wist dat die zouden komen. Is er op een dag als deze sprake van structuur en duidelijkheid? Meestal niet. Kinderen zonder autisme kunnen zo’n dag prima aan. De meeste vinden het zelfs ontzettend leuk dat ze een dagje in de belangstelling staan. De visite is er speciaal voor hen en ze worden overladen met cadeaus. Hoe zou dit zijn voor een kind met autisme, waarbij structuur hoog in het vaandel staat, prikkels als metershoge golven binnenkomen en sociale situaties eerder stress dan plezier opleveren? En dan hebben we het nog niet gehad over het feestje dat nog gegeven moet worden voor vriendjes en vriendinnetjes.

Nee, voor kinderen met autisme is de verjaardag vaak niet iets waar ze naar uitkijken. Weken, en soms zelf maanden, van tevoren maken ze zich al druk om deze ene dag. Toch kunnen ouders wel iets doen om het ze zo makkelijk mogelijk te maken.

Bereid het kind voor op de verjaardag. Vertel hoeveel weken/dagen het nog duurt en op welke dag hij of zij jarig is.
Begin ongeveer een maand van tevoren al met het benoemen van wanneer het kind jarig is en hoe lang het dus nog duurt. Dit kan heel mooi aan de hand van een planbord, of een agenda. Zo wordt het inzichtelijk hoe lang het nog duurt voor het kind jarig is. Door ook te benoemen op welke dag het kind jarig is (doordeweeks of weekend), kan het kind zich voorbereiden op een verjaardag op school, of thuis.

Bespreek hoe het kind zijn of haar verjaardag wil vieren.
Het is gebruikelijk dat een verjaardag gevierd wordt voor familie op de ene dag, klasgenootjes op een andere dag. Vraag het kind om zijn mening hierover. Kinderen met autisme zijn geneigd om een verjaardag helemaal niet te willen vieren. Als het kind dit aangeeft, luister hier dan naar en toon begrip, maar laat de verjaardag wel doorgaan. Zo leert het kind om te gaan met sociale angsten/veel prikkels. Niet alles moet uit de weg worden gegaan. Geef het kind het gevoel dat hij inspraak heeft over wat er op die dag gaat gebeuren door hem opties te geven om uit te kiezen. Als een hele dag voor familie als stressvol wordt ervaren, kunnen jullie afspreken dat de familie bijvoorbeeld twee uurtjes mag komen, binnen een vastgestelde tijd. Je zou een vast programma af kunnen spreken waarop alle stappen worden gezet: 14.00 uur komt de familie, 14.15 uur koffie met taart, 14.30 cadeautjes, 14.45 tot 15.00 helpen in de keuken met hapjes klaarmaken, 15.00 hapjes en drankjes, 15.45 familie uitlaten, 16.00 feestje afgelopen. Dit kan inzichtelijk worden gemaakt door bijvoorbeeld een timer te zetten. Ook kunnen jullie afspreken dat niet de hele familie komt, maar bijvoorbeeld alleen opa en oma en een oom en tante met leuke neefjes om mee te spelen. Op die manier wordt het niet te druk, maar wordt de verjaardag toch gevierd.

Betrek het kind in de voorbereidingen.
Als ouders de hele voorbereiding regelen en bepalen wie er komen en hoe laat, heeft het kind het gevoel zelf alle controle te verliezen. Door bovenstaande stappen te bespreken krijgt het kind al wat meer controle over de mensen en de tijd. Daarnaast werkt het goed als je met het kind bespreekt welke taart hij graag zou willen, welke hapjes en in welke volgorde alles geserveerd wordt. Zo wordt de dag/middag voorspelbaar en voelt het minder chaotisch. Bovendien kan het werken om het kind zo nu en dan mee te nemen naar de keuken om wat hapjes klaar te maken, zodat hij even uit de drukte is en in de rust even bij kan komen.

Wel of geen kinderfeestje.
Het moeilijkste punt bij verjaardagen van kinderen met autisme is vaak het geven van een kinderfeestje. Als kinderen moeite hebben met sociale contacten kan het zijn dat ze vaak één of twee vriendjes hebben, maar soms ook helemaal geen. Het is dus voor hen moeilijk om kinderen uit te nodigen voor een feestje. Mocht dit het geval zijn, laat het kind dan toch een feestje geven voor een paar kinderen. Vaak willen ze dit het liefst vermijden, maar het is juist goed voor ze om wel die contacten aan te gaan. Als een kind wel goed in de groep ligt en het voor de hand ligt om acht kinderen uit te nodigen, kan het alsnog zijn dat dat voor het kind heel beangstigend werkt en liever geen feestje geeft. Bespreek dan met het kind hoeveel kinderen hij wel uit zou willen/durven nodigen. Wil het kind dan alsnog niemand uitnodigen, kies dan zelf voor een aantal van twee of drie kinderen en laat het kind bepalen wie die kinderen dan worden. Het is belangrijk dat ze niet voor deze sociale gebeurtenis weglopen. Zorg ervoor dat het kind iets kiest om te gaan doen wat hij zelf heel leuk vindt, zodat het al wat makkelijker wordt. Als ouder zijnde wil je bij een kinderfeestje vaak wat meer op de achtergrond aanwezig zijn, maar in dit geval is het prima om meer op de voorgrond te treden. Het geeft het kind een gevoel van veiligheid als zijn vader of moeder erbij is en ervoor zorgt dat alles goed verloopt. Bij wat oudere kinderen is er vaak de angst dat gesprekken niet goed lopen, de tijd niet goed gevuld wordt, of ze op hun eigen feestje buiten de boot vallen. Ook in dat geval kan het helpen als de ouder wat meer op de voorgrond aanwezig is. Het kind krijgt dan het vertrouwen dat, mocht het gesprek stilvallen of er even niets te doen is, de ouder het wel oplost.

Een verjaardag is dus een stressvol moment voor een kind met autisme, maar door bovenstaande stappen aan te houden kun je er als ouder gelukkig een heleboel aan doen om het voor het kind zo makkelijk mogelijk te maken. Blijf als ouder zijnde zelf rustig en ontspannen, dan is de kans het grootst dat het kind ook ontspannen is.

 

Autisme is niet te genezen, onbegrip gelukkig wel.