Gespecialiseerd in het begeleiden van kinderen, docenten en ouders.

Laat die tijger slapen!

Gepubliceerd op 11 februari 2018 door Iris Pitstra

In het vorige artikel beschreef ik wat er gebeurt bij een black-out. Door stress raakt je lichaam in de fight or flight modus. Hetzelfde effect als wanneer je ineens oog in oog zou komen te staan met een tijger, waarbij je moet vechten of vluchten voor je leven. Als je tijdens een toets in de stress raakt kan dit verschijnsel optreden. In dit artikel beschrijf ik wat je kan doen om die tijger lekker te laten slapen, of, wanneer hij toch plotseling toeslaat, hem te slim af kunt zijn.

Even een korte terugblik naar het vorige artikel. Wat soms bij scholieren en, op vrij grote schaal, ook bij kinderen met autisme wordt gezien zijn black-outs tijdens toetsen. Een opdracht is moeilijker dan verwacht, of de toets ziet er heel anders uit dan geleerd. Bij kinderen met autisme kunnen de redenen nog weer heel anders zijn, zoals worden overvallen door de tijd of afgeleid door worden interne of externe prikkels. Wat de reden ook is, een leerling kan opeens volledig in de stress schieten (bewust of onbewust). Door deze stress (tijger) raakt je lichaam in de fight or flight modus en worden de lichaamsdelen die niet nodig zijn om te vechten of te vluchten op een lager pitje gezet. De geleerde stof verdwijnt achter een deurtje dat niet meer open wil. Gevolg: de antwoorden op de vragen blijven uit. Na het inleveren van de toets daalt het stressniveau (tijger is weer weg) en komen de antwoorden opeens weer tevoorschijn. Ontzettend vervelend. Vooral als het vaker gebeurt. Gelukkig is er wat tegen te doen. Naast de standaard tips als ‘begin met een makkelijke vraag’, ‘schrijf de grammaticaregel vast op je blaadje als je de toets krijgt’, of ‘sla de moeilijkste vraag over als je tijdnood hebt’, is er een aantal andere dingen om te doen.

Eerst gaan we bekijken wat je kunt doen om ervoor te zorgen dat die tijger lekker blijft slapen. Met andere woorden: hoe je rustig kunt blijven voordat de toets begint en je de toets ook rustig af kunt maken.

Haal adem

Voel je veel spanning bij aanvang van de toets, dan kan een ademhalingsoefening erg goed werken. Sluit je ogen, of als je dat ongemakkelijk vindt, kijk dan naar een neutraal punt vlak voor je (tafel, vloer). Voel waar de spanning zit. Zit het in je buik? In je borst? In je kleine teen? Waar het ook zit, probeer hier even bewust bij stil te staan en te voelen hoe je de spanning precies voelt. Begin dan met de concentratie op je ademhaling. We nemen even spanning in de buik als voorbeeld. Focus je op je ademhaling. Waar voel je die? Als je gespannen bent is de kans groot dat je ademhaling hoog is, in je borst, en vrij snel. Probeer nu je ademhaling en spanning onder controle te krijgen door naar je buik te ademen. Probeer de ademhaling te voelen in je buik. Je kunt je hand op je buik leggen om dit goed te voelen. Bij het inademen voel je je buik voller worden, bij uitademen wordt hij platter. Adem in vijf seconden goed in en bedenk je dat je bij je uitadem de spanning uit je buik weg ademt. Je buik wordt platter, dus bedenk je dat dat de spanning is die uit je buik verdwijnt. Herhaal dit minimaal vijf  keer. Hoe vaak je dit moet doen is afhankelijk van hoe lang je nodig hebt om de spanning te laten verdwijnen. Voel je de spanning in je kleine teen? Doe dan de oefening precies hetzelfde door de focus op je buikademhaling te leggen, maar bedenk dan dat bij het platter worden van je buik, je vanuit je buik de spanning je teen uit drukt.

Visualiseer

Het woord ‘visualiseren’ klinkt altijd een beetje zweverig, maar dit is het zeker niet! Visualisatie wordt tegenwoordig veel toegepast op allerlei gebieden, omdat is bewezen dat het werkt. Bij geblesseerde sporters die hun activiteit visualiseerden in plaats van het doen van fysieke training wordt gezien dat ze sneller op hun oude niveau terug waren dan sporters die niet visualiseerden. Het brein is zoveel krachtiger dan vaak gedacht wordt. Door voor de toets te visualiseren, kun je tijdens de toets een stuk rustiger blijven en je zelfverzekerder voelen. Klinkt heel mooi allemaal, maar wat doe je dan? Er zijn verschillende oefeningen om te doen:

  1. Sluit je ogen, of kijk naar een neutraal punt vlak voor je (tafel, vloer). Probeer je een toets te herinneren die heel erg goed ging. Hoe goed had je geleerd? Wat was je gevoel voor de toets? Wat was je gevoel tijdens de toets? En erna? Wat voelde je toen je je cijfer terugkreeg? Kreeg je een compliment? Zo ja, van wie was dat en wat zei diegene? Haal dat goede, zelfverzekerde gevoel van die toets weer terug. Als je het idee hebt dat je het gevoel weer helemaal voelt, open dan je ogen en begin aan de toets. Je zult merken dat je zenuwen minder aanwezig zijn en je je zekerder voelt.
  2. Deze oefening lijkt op de vorige, maar is met een ander onderwerp dan een toets. Als je erg onzeker bent over het maken van toetsen, als de laatste toetsen niet goed gingen, of als een ander onderwerp gewoon beter bij je past kun je dit doen. Sluit ook bij deze oefening je ogen, of kijk naar een neutraal punt voor je. Denk aan een gebeurtenis waarin je iets heel goeds deed. Scoorde je een bijna onmogelijk doelpunt waarmee je je team in de laatste paar minuten op voorsprong bracht? Kwam je op voor een klasgenoot die gepest werd en voelde je je de held van de klas?  Heb je iets onder de knie gekregen waar je zo lang voor geoefend hebt? Het kan van alles zijn. Probeer je iets te bedenken waarbij je trots op jezelf was. Hoe ging de activiteit precies? Wat deed je? Wat voelde je? Wie waren erbij? Wat zeiden ze? Hoe voelde je je vlak na je goede prestatie? Probeer de hele gebeurtenis weer terug te halen en te voelen wat je toen voelde. Als je het idee hebt dat je het weer helemaal voelt, open dan je ogen en begin aan de toets. Grote kans dat je je weer net zo goed voelde als toen en je veel zelfverzekerder aan je toets kunt beginnen.

Voor optimaal resultaat is het het handigste om eerst de ademhalingsoefening te doen om rustig te worden/blijven en daarna een visualisatieoefening om zelfverzekerder te worden.

 

En hoe zit het dan met een black-out tijdens de toets?

Als je vóórdat je met de toets begint één van bovenstaande (of misschien meerdere) oefeningen doet, zul je zien dat je rustiger en zelfverzekerder aan de toets begint. De kans dat je dan tijdens de toets een black-out krijgt is dan vele malen kleiner. Natuurlijk kan het gebeuren dat je de rust zelve bent, maar ineens toch die tijger uit het niets toeslaat. Om de tijger op tijd te stoppen (lees: black-out voorkomen) kun je ook bovenstaande oefeningen doen. Drink een slokje water en kijk even naar buiten om jezelf even af te leiden. Leg je toets even aan de kant. Ga rechtop zitten en doe één van bovenstaande oefeningen. Ook hierbij geldt dat het handig is om eerst de ademhalingsoefening te doen om rustig te worden en vervolgens een visualisatieoefening om zelfverzekerder te worden. Heb je het gevoel dat je jezelf weer hebt herpakt? Open dan je ogen en begin vol goede moed weer aan de toets. Wat kan helpen is om eerst de moeilijke vraag even over te slaan en te beginnen met een makkelijkere vraag om er even weer in te komen.

Het is je gelukt om aan de tijger te ontsnappen! De toets is niet meer een angstaanjagende tijger, maar een lief, slapend katje waarbij je je ontspannen en goed voelt.

Om een spanning te reduceren voor en tijdens een toets zijn er nog een heleboel andere dingen te bedenken. Bij kinderen met autisme zijn er vaak nog veel meer redenen die ervoor kunnen zorgen dat er spanning optreedt. Dit zijn teveel specifieke en individuele verschillen om in een artikel te bespreken. Bovenstaande oefeningen kunnen al een heel groot verschil maken bij zowel kinderen met, als zonder autisme. Zo kan die tijger lekker blijven slapen, of, beter nog, veranderen in een lief, slapend katje.

Nieuwsgierig naar meer tips of hoe ik jou, uw kind of leerling hierbij zou kunnen helpen? Schroom niet om contact op te nemen!

 

Autisme is niet te genezen, onbegrip gelukkig wel.